قطب حبوبات سرما دوست (نخود و عدس)

دکترعبدالرضا باقری دکتر عبدالرضا باقری

درجه علمی: استاد

گرایش: ژنتیک و اصلاح نباتات

ایمیل: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

شماره تماس: 38805758-051

رزومه و سایر اطلاعات

 

نظامی مدیر قطب

دکتر احمد نظامی

 درجه علمی: استاد

 گرایش: فیزیولوژی گیاهان زراعی

 ایمیل: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

 شماره تماس: 38805803-051

 رزومه و سایر اطلاعات

 

ملک زاده قائم مقام قطب

دکتر سعید ملک زاده شفارودی

درجه علمی: دانشیار

گرایش: ژنتیک و اصلاح نباتات

ایمیل: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

شماره تماس: 38805722-051

رزومه و سایر اطلاعات

 

 اعضا

 

 

Dr. Ebrahim Izadi Darbandi   دکتر ابراهیم ایزدی دربندی

  درجه علمی: دانشیار

  گرایش: علوم علف های هرز

  ایمیل:این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

  شماره تماس: 38805791-051

  رزومه و سایر اطلاعات

 

پارسا   دکتر مهدی پارسا

 درجه علمی: دانشیار

 گرایش: فیزیولوژی گیاهان زراعی

 ایمیل: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

 شماره تماس: 38805759-051

 رزومه و سایر اطلاعات

 

دکتر علی گنجعلی

دکتر محمد گلوی

حبوباتی مانند نخود و عدس، سازگاری مناسبی به اقلیم خشک و نیمه خشک داشته و در نظام‏های زراعی مناطق مذکور به طور وسیعی کشت می‏شوند. این حبوبات به دلیل ویژگی‏های مفیدی نظیر توانایی تثبیت زیستی نیتروژن و بهبود حاصلخیزی خاک، برهم زدن چرخه آفات و بیماری‏های غلات و سایر محصولات، نقش مهمی در پایداری تولید و تامین غذای سالم ایفا می‏کنند. همچنین با افزایش مصرف حبوبات در رژیم غذایی ضمن تکمیل نیاز پروتئینی انسان، امکان کاهش عوامل تشدید کننده در تغییرات اقلیمی (از جمله متان تولیدی توسط دام‏ها) فراهم شده و صرفه‏جویی قابل ملاحظه ای در مصرف آب به ویژه با توجه به بحران خشکسالی و کمبود آب در کشور، ممکن خواهد شد. عملکرد نخود و عدس در ایران از متوسط جهانی آن کمتر است که علل عمده آن، بروز تنش‏های غیر زیستی (از جمله سرما، خشکی و شوری) و زیستی (آفات، بیماری ها و علفهای هرز) می‏باشد.

در صورت معرفی ارقام متحمل به سرمای زمستان و فراهم شدن امکان کشت پاییزه و زمستانه این گیاهان، در افزایش عملکرد و نیز بهبود و ثبات تولید این محصولات، تحول اساسی روی خواهد داد، تجربه‏ای که در مناطق دارای آب و هوای مدیترانه‏ای سبب بهبود تولید این محصولات تا بیش از 70 درصد شده است. معرفی ارقام متحمل به خشکی و همچنین سازگار با آبیاری تکمیلی نیز یکی از راههای موثر و کارآمد برای جلوگیری از نوسان عملکرد و دستیابی به تولید پایدار نخود و عدس است. همچنین، معرفی ارقام متحمل به شوری نخود و عدس می‏تواند مناطق زیر کشت این گیاهان و همچنین مقدار تولید آنها را در مناطقی که خاک‏های آن دارای شوری متوسط هستند، افزایش دهد.

از میان بیماریهای مهم این حبوبات، بیماری برقزدگی که یک بیماری قارچی است و توسط قارچ Ascochyta  ایجاد می شود، در سال‎های پرباران خسارت چشمگیری به این محصولات وارد می کند. تولید ارقام مقاوم مستلزم آگاهی کافی از روند توسعه بیماری و شناخت تنوع نژادهای موجود در مناطق عمده کشت نخود و عدس است و استفاده از ارقام مقاوم نیز یکی از اقتصادی‏ترین راه‏های مقابله با عوامل بیمارگر و کاهش خسارت ناشی از آنها به شمار می‏رود. همچنین حدود 50 تا 95 درصد مناطق زیر کشت حبوبات کشور با مشکل علف‏های هرز روبرو هستند و کاهش عملکرد ناشی از آنها بین 30 تا 90 درصد گزارش شده است. نخود و عدس به دلیل ضعف صفات رقابتی با علف‏های هرز و گیاهان مهاجم، در مواجهه با آنها ضعیف بوده و شدیداً تاثیر منفی می پذیرند. از آنجایی که مشکلات علف‏های هرز تنها به کاهش عملکرد ناشی از رقابت آنها محدود نمی‏شود و این گیاهان علاوه بر نقش میزبانی آفات و بیماریها، از طریق دگر آسیبی نیز مشکل ساز بوده و در برداشت محصول هم مزاحمت ایجاد می‏کنند، اهمیت نحوه کنترل و مدیریت آنها دوچندان می‏شود.

انتظار می‏رود تداوم تحقیقات و حصول دستاوردهای ملموس در این قطب علمی (که دیر زمانیست به همت اعضای هیات علمی گروه زراعت و اصلاح نباتات، گروه بیوتکنولوژی و به نژادی گیاهی و گروه پژوهشی بقولات در دانشگاه فردوسی مشهد آغاز و تداوم یافته است) بر روی تنش‏های فوق الذکر و در قالب پنج پروژه مصوب، منجر به معرفی و آزادسازی چند رقم متحمل به تنشهای زیستی و غیرزیستی در نخود و عدس شود و تجمیع شماری از این صفات در یک یا دو رقم اصلاح شده مشکل دیرین خسارت تنشهای یاد شده را مرتفع سازد.

اهداف کلی قطب علمی حبوبات سرمادوست (نخود و عدس)

  1. معرفی ژنوتیپ های متحمل به تنش سرمای نخود و عدس برای کشت پائیزه در مناطق سرد کشور جهت ثبات و پایداری تولید و نیز کاهش مصرف آب
  2. گزینش نهایی و معرفی ژنوتیپ‏ها یا ارقام متحمل به تنش خشکی نخود و عدس برای شرایط دیم و کم آبیاری
  3. معرفی ارقام کاندید متحمل به شوری نخود و عدس جهت وارد شدن به الگوی تناوب مناطق شور جهت افزایش پایداری تولید
  4. ارزیابی و تایید مقاومت نمونه‏های متحمل به بیماری برقزدگی جهت معرفی منابع ژنتیکی یا ارقام مقاوم
  5. بهبود بخشیدن شیوه های مدیریت و کنترل علف های هرز جهت کاهش هزینه های تولید و افزایش راندمان تولید در مزارع نخود و عدس
  6. بهینه سازی شیوه های نوین مولکولی جهت تکمیل و تسریع روشهای به نژادی در نخود و عدس برای مقابله با تنش‏های محیطی

 

عنوان پروژه مصوب و جاری در قطب علمی حبوبات سرمادوست (دانشگاه فردوسی مشهد)

بهبود عملکرد و تولید نخود و عدس با تاکید بر معرفی ارقام یا منابع ژنتیکی متحمل به تنشهای محیطی

عناوین طرح های پنج گانه جاری در این قالب:

1- شناسایی، به گزینی و اصلاح ژنوتیپ های نخود و عدس متحمل به سرما برای کشت پاییزه درمناطق سرد و مرتفع کشور

2- به گزینی و اصلاح ژنوتیپ های نخود و عدس متحمل به خشکی برای کشت های دیم  و کم آبیاری

3- به گزینی ژنوتیپ های متحمل به شوری نخود و عدس به منظور تضمین پایداری تولید در مناطق شور

4- تایید مولکولی نمونه های مقاوم نخود و عدس در برابر بیماری برقزدگی با انجام آزمونهای تمایز، یکنواختی و پایداری جهت معرفی ارقام مقاوم به برقزدگی

5- مدیریت و کنترل علفهای هرز در مزارع نخود و عدس